Menu Zamknij

W LABIRYNCIE KULTURY – zajęcia edukacyjne Rozkład jazdy – listopad 2006 r.

Data ostatniej modyfikacji 2024-02-20 przez srubkazywiec

3 listopada 2006r.

KARTEZJAŃSKI RACJONALIZM A PRAWDA SERCA U PASCALA

Poznanie jako termin filozoficzny oznacza odkrywanie świata. Już od czasów Arystotelesa oraz Platona powstawały różnorakie teorie poznania. Niezwykle ważne było tutaj narzędzie zdobywania wiedzy o świecie. Przełomem w teorii poznania stała się filozofia żyjącego na przełomie XVI i XVII wieku myśliciela Rene Descartesa (Kartezjusza). Filozof ten był skrajnym racjonalistą. Próbował zastosować do filozofii wziętą z matematyki zasadę znalezienia podstawowego aksjomatu, który by był absolutnie pewny i od którego można by wywieść drogą dedukcji resztę systemu. Analizując podstawy wszystkich sobie znanych systemów filozoficznych, zauważył, że niemal dla każdego stwierdzenia filozoficznego można sformułować jego antytezę i że nie ma sposobu, aby ustalić, które z tych twierdzeń jest prawdziwe. Jedyną rzeczą, której nie da się zaprzeczyć jest to, że w danym momencie myślimy.
    Niezaprzeczalny fakt istnienia myśli stał się więc jego punktem wyjścia. Idąc drogą dedukcji,  z faktu, że istnieje myślenie, wysnuł on wniosek mówiący o  istnieniu czegoś co myśli, czyli „ja”. Ta prosta idea została ujętą w łacińską formułę Cogito ergo sum. Istnienie własnej osoby stało się dla Kartezjusza niezaprzeczalnym. Podobnie drogą rozumowej dedukcji dowodził on istnienia świata materialnego oraz Boga.
Następcą Kartezjusza jak i wyznawcą idei św. Augustyna był Blaise Pascal. Krytykował on panteizm i monizm. Uważał, że świat to nie tylko zasady poznawania, jest jeszcze coś, co wykracza poza możliwości poznania. Według tego filozofa zgłębienie istoty człowieka i sensu życia za pomocą rozumu czy doświadczenia jest niemożliwe. Proponował rozróżniać pojmowanie, które odnosi się odnosi do “serca” (coeur) obok rozumowania, które odnosi się do umysłu. Głosił, że są prawdy, które uzasadnia serce, a których nie objaśni rozum. Umysł orientujący się według serca jest umysłem subtelnym (esprit de finesse). Zarówno rozum, jak i pojmowanie, skazane są na samoograniczanie się, bowiem nie możemy się obejść ani bez ścisłych definicji odkrywanych przez rozum, ani bez prawd odsłanianych przez serce.
Najważniejszą decyzją serca było przyjęcie wiary. Decyzję tę Pascal opisuje jako zakład, zwany później “zakładem Pascala”. Przyjmując istnienie Boga za prawdziwe, człowiek ma do wygrania – nieskończoność. Jeśli Bóg nie istnieje, człowiek nadal ma do dyspozycji marną skończoność. Pascal zapoczątkował w ten sposób nowy kierunek w filozofii zwany fideizmem.
Filozofowie Ci wywarli ogromny wpływ na myśl europejską. Ich filozoficzne poglądy stały się przedmiotem wielu dociekań i sporów


17 listopada 2006 r.

Jak działa Mechaniczna pomarańcza Anthony’ego Burgessa?

Mechaniczna pomarańcza (tytuł oryginalny: A Clockwork Orange) to powieść szkockiego pisarza Anthony’ego Burgessa z 1962 roku. Książka ma charakter eksperymentu lingwistycznego. W oryginale powieść została napisana w stworzonym przez autora slangu, hybrydy kolokwialnego języka angielskiego z zapożyczeniami rosyjskimi. W Polsce książkę przetłumaczył Robert Stiller, najpierw w wersji polsko-rosyjskiej (tzw. wersja R), a następnie w wersji polsko-angielskiej (tzw. wersja A); we wstępie do tego wydania zapowiadał również wersję polsko-niemiecką.
Mechaniczna pomarańcza opowiada o nastoletnim Aleksie i jego trzech przyjaciołach. W dzień Aleks jest przykładnym synkiem, wieczorami przesiaduje z kolegami w barze,  popijając… mleko i słuchając muzyki. Nocami zaś wyłazi z niego istny szatan. Mord, gwałt, rabunek – oto zajęcia czwórki nastolatków, którzy niczego się nie boją, niczego nie żałują…do czasu. Wreszcie Aleks – przywódca grupy, wpada w ręce policji. W więzieniu poddany zostaje specjalnemu programowi rządowemu, którego celem jest wyeliminowanie agresji u ludzi, którzy dopuścili się zbrodni. Po kilku latach Alex wychodzi na wolność jako “zdrowy” człowiek. Wtedy zaczynają się jego prawdziwe kłopoty, bo na swej drodze spotyka ludzi, którym w przeszłości zrobił krzywdę.

Edyta Szkorupa, Elżbieta Król, Joanna Worek, Eweli

Opublikowano ww labiryncie kultury, Warszaty

Podobne wpisy